Η άποψη της Π.Ε.Φ. για το θέμα της Ν. Γλώσσας

Άποψη της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων

Για τα θέματα των Πανελλαδικών εξετάσεων

στο μάθημα:

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας

Αξιολόγηση του κειμένου

Το κείμενο που δόθηκε στις φετινές πανελλαδικές εξετάσεις του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας είναι διασκευασμένο απόσπασμα από τη συλλογή δοκιμίων του Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου «Ο σύγχρονος άνθρωπος», [Οι Εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1977].

Η επιλογή του κειμένου ανταποκρίνεται, βέβαια, στις απαιτήσεις των εξετάσεων, ωστόσο, το περιεχόμενό του δεν αντιστοιχεί στη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα. Δηλαδή, η συγκεκριμένη διασκευή προβάλλει μονοσήμαντα την ατομική διάσταση της ανθρωπιάς, ενώ αγνοεί τη συλλογικότητα αδικώντας το πρωτότυπο στο οποίο είναι εμφανής η κοινωνική στόχευση μέσα από συγκεκριμένα παραδείγματα.

Απαντήσεις στα ερωτήματα

Β1. Στην ανάπτυξη παραγράφου οι έννοιες «ανθρώπινη λαιμαργία», «δίψα ευζωίας» περιορίζονται στην αρνητική, υλιστική σημασιοδότησή τους και εμφαίνεται η υποβάθμιση των «ευγενικών αισθημάτων».

Β2. α. Οι δύο τρόποι ανάπτυξης της παραγράφου είναι εμφανείς: ορισμός και παράδειγμα.

Β2. β. Οι νοηματικές συνδέσεις εκφράζουν αντίστοιχα συμπέρασμα και αντίθεση

Β3.α. Ενδεικτικά συνώνυμα: ξοδεύεται/καταναλίσκεται, παγκόσμια/ πανανθρώπινη, παραποιήσεις/παραμορφώσεις, εντελώς/ολοκληρωτικά, ευημερία/καλοζωία.

Β3. β. Ενδεικτικά αντώνυμα: ιδιωτικός, αποχή, αυτοεπιβεβαιώνεται, άγνοια, συνεχούς.

Β4. α. Η χρήση των εισαγωγικών στο πρώτο παράδειγμα δηλώνει αναφορά σε λόγια άλλων, στη δεύτερη περίπτωση πρόκειται για τίτλο.

Β4. β. Στο κείμενο υπάρχουν πολλές εκφράσεις με μεταφορική σημασία, τις οποίες μπορούν εύκολα να εντοπίσουν οι υποψήφιοι.

Γενικά οι ασκήσεις ανταποκρίνονται στις δυνατότητες των υποψηφίων.

Γ1. Οι υποψήφιοι καλούνται να διατυπώσουν τις σκέψεις τους σε μορφή άρθρου για τοπική εφημερίδα, δηλ. απαιτείται συγκεκριμένο επικοινωνιακό πλαίσιο.

Όσον αφορά το περιεχόμενο ζητείται αναφορά σε φαινόμενα που καταδεικνύουν το έλλειμμα ανθρωπιάς στην εποχή μας (ρατσισμός, αδιαφορία για τον συνάνθρωπο και το περιβάλλον, ατομικισμός, κ.ά.) και επιπλέον σε ατομικές και συλλογικές δραστηριότητες με σκοπό τον περιορισμό αυτού του φαινομένου.

Σημειώνεται ότι τα ζητούμενα του θέματος είναι πολλά και πολυδιάστατα, όπως και η ερμηνεία τους, και υπάρχει κίνδυνος οι υποψήφιοι να απαριθμήσουν απλώς εκτενείς λίστες φαινομένων και τρόπων αντιμετώπισής τους.

Η άποψη της Π.Ε.Φ. για το θέμα της Ν. Γλώσσας

Άποψη της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων

για τα  θέματα των Πανελλαδικών εξετάσεων

στο μάθημα:

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας

Γ΄ Τάξης Ημερησίου και Δ΄ Τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου

Το κείμενο που δόθηκε στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας είναι απόσπασμα(σε διασκευή) από το βιβλίο του Γ. Γραμματικάκη, Ένας Αστρολάβος του Ουρανού και της Ζωής (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, β έκδοση, 2013). Εντάσσεται στην εξεταστέα ύλη και ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του μαθήματος.

Α. Το κείμενο εστιάζει στα μεγάλα προβλήματα που δημιούργησε ο άνθρωπος στη Γη με την αλόγιστη και υπερφίαλη συμπεριφορά του  και τονίζει την ανάγκη της παιδείας και της ανθρώπινης επικοινωνίας  για την επίλυση των προβλημάτων αυτών.  Αναλυτικότερα, εκτιμά ότι η αναζήτηση βοήθειας από άλλους πλανήτες είναι ουτοπική και αναφέρεται στις καταστροφές του φυσικού περιβάλλοντος, στους πολέμους, στη θεοποίηση των υλικών αγαθών και στις κοινωνικές ανισότητες. Υποστηρίζει ότι το χρέος του Ανθρώπου είναι να σεβαστεί την επίγεια ζωή και να καταβάλει προσπάθειες για την ενίσχυση της παιδείας, καθώς και της ουσιαστικής επικοινωνίας, την οποία η ανάπτυξη της Τεχνολογίας δεν εξασφαλίζει απολύτως. Στόχος του πρέπει να είναι η καταπολέμηση της επικίνδυνης και απάνθρωπης μοναξιάς του· αυτό  θα του επιτρέψει να αναδείξει τη μοναδικότητά του και να αντιμετωπίσει τα προβλήματά του. 

Β.1.Απαιτείται σχολιασμός της άποψης ότι η ανάπτυξη των ποικίλων ηλεκτρονικών μέσων όχι μόνο δεν καταργεί την ανθρώπινη μοναξιά και αποξένωση αλλά και τις επιτείνει.

Β.2.α) Η δομή της παραγράφου είναι σαφής. Διακρίνονται καθαρά η θεματική πρόταση («Αποκαλύπτεται [..] υπόσταση), τα σχόλια/λεπτομέρειες («Από τη μια [..] των συμφερόντων του») και η κατακλείδα («Η υπερφίαλη αυτή στάση [..] υπάρξεως»).

β) Ζητούνται 4 παραδείγματα μεταφορικής χρήσης του λόγου. Στο κείμενο υπάρχουν  αρκετά σχετικά παραδείγματα, π.χ. «το διανοητικό παιγνίδι», «η ζωή ανθίζει», «γέννησε αριστουργήματα», «χέρι βοηθείας και παρηγοριάς από τους πλανήτες» κ.ά.

Β.3α. Συνώνυμα (ενδεικτικά): συγχρόνως, δημιούργησε, νιώσει, αυξάνουν, άπονη.

Β.3β. Αντώνυμα (ενδεικτικά): ουσιαστική, εξαφανίζεται, εφικτή, αραιώνει, χαμηλά.

Β4.α. Το ερωτηματικό στο τέλος της  δεύτερης περιόδου της πρώτης παραγράφου διεγείρει εξαρχής το ενδιαφέρον του αναγνώστη και τον προβληματίζει με αμεσότερο τρόπο. 

Οι παύλες στην τελευταία περίοδο της πρώτης παραγράφου περιλαμβάνουν μια παράλληλη σημαντική σκέψη του γράφοντος που δεν πρέπει να παραλειφθεί.

Β4.β. Παθητική σύνταξη: Από την άλλη, από τον ίδιο τον άνθρωπο σφραγίζεται η ιστορική πορεία του  με πολέμους και αγριότητες, θεοποιούνται τα υλικά αγαθά και συντηρούνται η αδικία και οι ανισότητες.

Γ. Στην παραγωγή λόγου ζητείται η σύνθεση άρθρου. Επομένως, καταρχάς πρέπει οι μαθητές να γράψουν έναν τίτλο. Τα δύο ζητούμενα του θέματος είναι σαφή και οι μαθητές μπορούν να αντλήσουν αρκετά στοιχεία από το κείμενο  για την ανάπτυξή τους. Ενδεικτικά, στο πρώτο ζητούμενο πρέπει να γίνουν αναφορές στις καταστροφές που έχει υποστεί το περιβάλλον από την αλόγιστη  και ανεύθυνη δραστηριότητα του ανθρώπου (π.χ. καταστροφή όζοντος, πυρηνικά απόβλητα, μόλυνση, ρύπανση κ.ά.)  και στο δεύτερο να προταθούν δράσεις, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, οι οποίες μπορούν να αποκαταστήσουν τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον (παιδεία, αποφυγή υπερκατανάλωσης, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θέσπιση και αυστηρή εφαρμογή μέτρων προστασίας του κ.ά.). 

Το θέμα των Πανελληνίων Εξετάσεων στη Ν. Γλώσσα

Η Πανελλήνια ένωση Φιλολόγων (ΠΕΦ)

για το θέμα των Πανελληνίων Εξετάσεων στη Ν. Γλώσσα

I. ΚΕΙΜΕΝΟ

Το κείμενο που δόθηκε στις Πανελλήνιες εξετάσεις είναι διασκευή άρθρου του Π. Μανδραβέλη, δημοσιευμένο στον ημερήσιο τύπο και δόθηκε χωρίς τίτλο. Το θέμα αναφέρεται στο διαδίκτυο και θέτει έναν επίκαιρο προβληματισμό. Το ύφος είναι δημοσιογραφικό, σε ορισμένα σημεία αρκετά απλό και σε άλλα  πιο σύνθετο.

II. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Στην  περίληψη του κειμένου (ερώτηση Α1), κάποια δυσκολία πιθανόν να δημιουργήσει η 2η παράγραφος, λόγω της δομής της (βλέπε ερώτηση Β2.β) και της συσσώρευσης πολλών νοημάτων.

Η ερώτηση Β1 είναι εύστοχη και μπορεί να απαντηθεί εύκολα από τους/τις εξεταζομένους/νες.

Στην ερώτηση Β2.α είναι ευδιάκριτοι δύο τρόποι ανάπτυξης της 2ης παραγράφου.

Η ερώτηση Β2.β ζητά τον σχολιασμό της δομής της 2ης παραγράφου. Όμως, ενώ είναι σαφείς τόσο η θεματική πρόταση όσο και οι λεπτομέρειες/σχόλια, υπάρχει δυσκολία στον εντοπισμό της κατακλείδας: η φράση «Το σημαντικό […] προχωρεί», λόγω του γενικευτικού της χαρακτήρα, πρέπει να θεωρηθεί κατακλείδα. Ωστόσο, μετά από αυτήν προστίθεται η περίοδος «Εξάλλου[…] Αφρική», η οποία συνδέεται λογικά με τα σχόλια  που προηγούνται της κατακλείδας.

 Τα ζητούμενα της ερώτησης Β3.α και β μπορούν εύκολα να απαντηθούν από τους/τις εξεταζὀμενους/νες, οι οποίοι πρέπει αφενός να εκτιμήσουν τη χρήση των εισαγωγικών στα συγκεκριμένα παραδείγματα και αφετέρου να εντοπίσουν και να καταγράψουν πέντε (5) παραδείγματα μεταφορικής λειτουργίας της γλώσσας, από τα οποία υπάρχουν αρκετά στο κείμενο.

Με την ερώτηση Β4. α και β ελέγχονται στοιχειώδεις ικανότητες των εξεταζόμενων, σχετικά με τον εντοπισμό των συνώνυμων και αντώνυμων των συγκεκριμένων λέξεων.

III. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ

Η παραγωγή γραπτού λόγου εστιάζει σε συγκεκριμένο προβληματισμό σχετικά με το θέμα του διαδικτύου που εντάσσεται στη διδακτέα ύλη. Προσδιορίζεται το επικοινωνιακό πλαίσιο και τα δύο ζητούμενα είναι με σαφήνεια διατυπωμένα.