Άσκηση περίληψης ΙΙ

Ο homo sapiens γίνεται homo videns, o "άνθρωπος που γνωρίζει" μετατρέπεται σε "άνθρωπο που βλέπει" και η τηλεόραση γίνεται το "ρέκβιεμ της σκέψης".

Το τελευταίο βιβλίο του ιταλού πολιτειολόγου και συνταγματολόγου Τζοβάνι Σαρτόρι είναι ένας λίβελος κατά της τηλεόρασης και συγκεκριμένα κατά της ενημέρωσης μέσω της εικόνας που αυτή προσφέρει. Η ενημέρωση του είδους αυτού, υποστηρίζει στο βιβλίο του "Homo videns" (ο άνθρωπος που βλέπει), διαφθείρει τη δημοκρατία, χειραγωγεί την κοινή γνώμη, προσδιορίζει την ηγετική τάξη, δημιουργεί τον "βιντεο-ηγέτη", αφαιρεί τη σημασία των κομμάτων και θεσμών, μειώνει το επίπεδο της κριτικής σκέψης των πολιτών. Και όταν η αλλαγή από τον homo sapiens στον homo videns ολοκληρωθεί, τα βιβλία και η σκέψη με ιδέες και έννοιες θα αχρηστευθούν και η κυριαρχία των εικόνων θα οδηγήσει το ανθρώπινο είδος στην πνευματική ατροφία της "ηλεκτρονικής μοναξιάς".

Ο Σαρτόρι καταστροφολογεί εσκεμμένα στο βιβλίο του για να προκαλέσει πολεμική. Η βασική υπόθεσή του, "να βλέπεις δεν σημαίνει και να καταλαβαίνεις", και η θέση του, ότι "οι τηλε- άνθρωποι θα είναι αιώνια βιντεο-μωρά" εφόσον η κυριαρχία της εικόνας θα αντικαταστήσει την κυριαρχία του λόγου και της γλώσσας, μπορεί κάλλιστα να αμφισβητηθεί - από καταβολής τηλεοράσεως διανοούμενοι προειδοποιούν για τις "κοσμογονικές" αλλαγές που θα επιφέρει στον άνθρωπο - ή και να επικριθεί ως ελιτίστικη άποψη για τον πολιτισμό. Αλλά το μεγάλο θέμα που θίγει ο ιταλός συνταγματολόγος είναι οι συνέπειες της "βιντεο-ενημέρωσης" για τη δημοκρατία.

Ο Σαρτόρι αρνείται τη θέση ότι, επειδή η τηλεόραση μεταφέρει σε εκατομμύρια σπίτια ένα τεράστιο όγκο ειδήσεων, κάνει τον κόσμο ένα τεράστιο "χωριό". Η τηλεόραση, υποστηρίζει, βάζει τον κόσμο να βλέπει ό,τι εκείνη θέλει, χειραγωγεί με τη μεγαλύτερη ευκολία, μετατρέπει τα πάντα σε θέαμα, προσδίδει στην πολιτική συγκινησιακή διάσταση και στην πραγματικότητα προσφέρει λιγότερη ενημέρωση από οποιοδήποτε άλλο μέσο, τη "βιντεο-ενημέρωση", η οποία φτωχαίνει την είδηση και δεν επιτρέπει την κατανόηση. Το αποτέλεσμα είναι, αφενός ένας φαύλος κύκλος ανάμεσα στις σφυγμομετρήσεις της κοινής γνώμης και τη "βιντεο-εξουσία" (η ΤV ενημερώνει λίγο και άσχημα για ένα θέμα, ο πολίτης ερωτάται από τα ινστιτούτα δημοσκοπήσεων και απαντάει για πράγματα για τα οποία "γνωρίζει" λίγα ή τίποτε, οι πολιτικοί προσανατολίζονται βάσει των απαντήσεων αυτών) και αφετέρου ο "βιντεο-ηγέτης", ο πολιτικός που δεν δίνει μηνύματα, αλλά "αντιπροσωπεύει" το μήνυμα. Ο Σαρτόρι παραδέχεται ότι δεν έχει συνταγές, θεωρεί ωστόσο σημαντικό να καταλάβει κανείς ότι η "βιντεο-ενημέρωση" δεν έχει σχέση με τη δημοκρατία και ότι μπορεί να κάνει τις χώρες "να οδηγηθούν από οδηγούς χωρίς δίπλωμα".             (Το θέμα των πανελλαδικών 1999 Β’ Λυκείου)

Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου σε 90 - 110 λέξεις το πολύ, χωρίς δικά σας σχόλια.

Το θέμα:       Παρουσιάζεται και σχολιάζεται το βιβλίο του Σαρτόρι Homo Videns

• Μια άποψη του Σαρτόρι. [εισαγωγικά]

• Ο Σαρτόρι επικρίνει την τηλεοπτική ενημέρωση επειδή χειραγωγεί πολιτικά και νεκρώνει τη σκέψη.

•  Oσυντάκτης θεωρεί, υπερβολική και καθόλου πρωτότυπη την κριτική αυτή και μεταφέρει τις απόψεις του συγγραφέα για τις συνέπειες της τηλεοπτικής ενημέρωσης στη δημοκρατία.

• Η τηλεόραση εμμένει στο θεαματικό και συγκινησιακό στοιχείο, παγιδεύει τους πολίτες και προσφέρει επιφανειακή ενημέρωση. Έτσι, διαμορφώνει πλασματική εικόνα της κοινής γνώμης, η οποία με τη σειρά της παγιδεύει τους πολιτικούς και αναδεικνύει το πρότυπο του «βιντεο-ηγέτη». Ο Σαρτόρι δεν έχει λύσεις, θεωρεί ωστόσο σημαντικό να κατανοηθεί ότι η τηλεοπτική ενημέρωση δεν προωθεί τη δημοκρατία

 Πρόταση περίληψης:

Ο συντάκτης του κειμένου παρουσιάζει και σχολιάζει το βιβλίο του Σαρτόρι Homo Videns Σ' αυτό ο Σαρτόρι επικρίνει την τηλεοπτική ενημέρωση επειδή χειραγωγεί πολιτικά και νεκρώνει τη σκέψη. O συντάκτης θεωρεί, υπερβολική και καθόλου πρωτότυπη την κριτική αυτή. Στη συνέχεια μεταφέρει τις απόψεις του συγγραφέα για τις συνέπειες της τηλεοπτικής ενημέρωσης στη δημοκρατία. Σύμφωνα με αυτές, η τηλεόραση εμμένει στο θεαματικό και συγκινησιακό στοιχείο, παγιδεύει τους πολίτες και προσφέρει επιφανειακή ενημέρωση. Έτσι, διαμορφώνει πλασματική εικόνα της κοινής γνώμης, η οποία με τη σειρά της παγιδεύει τους πολιτικούς και αναδεικνύει το πρότυπο του «βιντεο-ηγέτη». Ο Σαρτόρι δεν έχει λύσεις, θεωρεί ωστόσο σημαντικό να κατανοηθεί ότι η τηλεοπτική ενημέρωση δεν προωθεί τη δημοκρατία

 

Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου

Οι πιο συνηθισμένοι τρόποι ανάπτυξης μιας παραγράφου είναι: 

(Από το Βιβλίο της Γλώσσας της Γ’ Λυκείου)

(1) με Παραδείγματα,

(2) με Σύγκριση και Αντίθεση,

(3) με Αιτιολόγηση,

(4) με Ορισμό,

(5) με Διαίρεση,

(6) με Αίτια και Αποτελέσματα,

(7) με Αναλογία

(8) με Συνδυασμό μεθόδων

Ανάπτυξη με παραδείγματα: Αν το περιεχόμενο της θεματικής περιόδου χρειάζεται διευκρίνιση, τότε η παράγραφος μπορεί να αναπτυχθεί με παραδείγματα ή με επεξηγήσεις.

Σύγκριση και αντίθεση: η θεματική περίοδος μπορεί να μας παρακινεί να επισημάνουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα σε πρόσωπα, πράγματα και ιδέες. Στην περίπτω­ση αυτή αναπτύσσεται με σύγκριση και αντίθεση.

Αιτιολόγηση: Αν η θεματική περίοδος είναι διατυπωμένη με τέτοιο τρόπο, ώστε να μας παρακινήσει να ρωτήσουμε το "γιατί", η μέθοδος ανάπτυξης θα πρέπει να είναι ασφαλώς η αιτιολόγηση.

Ορισμός: Στην περίπτωση που το περιεχόμενο της θεματικής περιόδου υποβάλλει στον αναγνώστη την πιθανή ερώτηση "Τι είναι;" ή "Τι εννοεί με αυτό;" η παράγραφος πρέπει να αναπτυχθεί με ορισμό

Διαίρεση: Αν η θεματική περίοδος είναι διατυπωμένη έτσι που να αποκαλύπτει τα στοι­χεία από τα οποία αποτελείται ένα αντικείμενο ή μια ιδέα, η πιο πρόσφορη μέθοδος για την ανάπτυξη της είναι η διαίρεση - το κομμάτιασμα του όλου στα μέρη του.

Αίτια και αποτελέσματα: Αν σε μια θεματική πρόταση διατυπώνεται η αιτία ή οι αιτίες που οδηγούν σε ένα αποτέλεσμα ή σε αποτελέσματα, τότε η ανάπτυξη πρέπει να γίνει με τη μέθοδο των αιτίων και αποτελεσμάτων:

Αναλογία: Αν τέλος η θεματική περίοδος είναι διατυπωμένη ως παρομοίωση ή μεταφο­ρά, πρέπει να αναπτυχθεί με αναλογία, δηλαδή με μια εκτεταμένη παρομοίωση.

Συνδυασμός μεθόδων: Στην πράξη βέβαια σπάνια συναντούμε μονάχα έναν τρόπο ανά­πτυξης. Συνήθως χρησιμοποιούμε συνδυασμό από δύο ή και περισσότερους τρόπους. Όταν π.χ. χρησιμοποιούμε τη μέθοδο του ορισμού, μπορεί να χρειαστεί συγχρόνως να δικαιολο­γήσουμε μια κρίση μας, να διευκρινίσουμε μια έννοια με ένα παράδειγμα.

Η Πειθώ στον Πολιτικό λόγο

χωρίς λόγια

Βαθμολογία μαθητών

Οι καλοί βαθμοί στο σχολείο φέρνουν καλή υγεία

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

            Οι καλύτεροι βαθμοί στο σχολείο φέρνουν και καλύτερη υγεία αργότερα, σύμφωνα με νέα έρευνα.

Οι καλοί βαθμοί των μαθητών δεν κάνουν καλό μόνο στην αυτοπεποίθησή τους, αλλά και στην υγεία τους ως ενηλίκων, σύμφωνα με μια νέα αμερικανική επιστημονική έρευνα.

Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι η εκπαίδευση συνδέεται με καλύτερη υγεία γενικά, αλλά η νέα έρευνα δείχνει συγκεκριμένα ότι οι καλύτερες επιδόσεις στο γυμνάσιο και το λύκειο παίζουν κρίσιμο ρόλο για την ύπαρξη καλύτερης υγείας σε όλη τη ζωή του ενήλικου.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής την καθηγήτρια Πάμελα Χερντ του πανεπιστημίου Ουισκόνσιν-Μάντισον, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο «Journal of Health and Social Behavior» (Περιοδικό Υγείας και Κοινωνικής Συμπεριφοράς), μελέτησαν περισσότερους από 10.000 μαθητές, που αποφοίτησαν από το σχολείο το 1957, και κατέγραψαν την πορεία της υγείας τους κατά τα επόμενα 53 χρόνια, μέχρι δηλαδή το 2010.

Η έρευνα έδειξε ότι όσο καλύτεροι ήσαν οι βαθμοί με τους οποίους αποφοίτησε ένας μαθητής, τόσο μικρότερη ήταν η πιθανότητα να επιδεινωθεί η υγεία του μελλοντικά, κοντά στην ηλικία συνταξιοδότησής του. Μια πιθανή εκτίμηση (που όμως δεν προκύπτει από τα δεδομένα), σύμφωνα με τους ερευνητές, θα μπορούσε να είναι ότι το αίσθημα ευσυνειδησίας, που χαρακτηρίζει τους καλούς μαθητές, έχει ευεργετική επίδραση και στην κατοπινή υγεία τους, γιατί ως ενήλικοι αποφεύγουν με μεγαλύτερη ευκολία τις ανθυγιεινές συνήθειες στη ζωή τους.

«Πόσο καλά τα πάει κανείς στο σχολείο, μετράει, όχι μόνο σε πράγματα όπως η εργασία και τα εισοδήματα, αλλά και στην υγεία, όπως αποδεικνύεται πλέον», δήλωσε η Χερντ. Η ευεργετική επίδραση στην υγεία μπορεί να γίνει φανερή χρόνια ή και δεκαετίες μετά την αποφοίτηση από το σχολείο.

Θεματικοί Κύκλοι: Επιστήμη - Τεχνολογία

«Ενδιαφέροντα» ερωτήματα που προκαλούν τα κείμενα της ενότητας 16. Επιστήμη τεχνολογία των Θεματικών Κύκλων:

Επιστήμη - Τεχνολογία

• Ποιες δυνάμεις θα μπορούσαν να «λειτουργήσουν» ως αντίβαρο στην αναισθησία των μηχανών; Να σχολιάσετε τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι δυνάμεις αυτές στην τεχνοκρατούμενη εποχή μας;

• Παρουσιάστε σε ένα άρθρο τις πιθανές θετικές χρήσεις της κλωνοποίησης στο χώρο της ιατρικής, αλλά και τα νομικά, ηθικά και επιστημονικά πλαίσια, που θεωρείτε απαραίτητα, ‘ώστε αυτές να καθορίζονται με ασφάλεια.

• Ποιοι είναι οι φόβοι για το μέλλον της τεχνολογικής εξέλιξης; Μπορείτε να προσθέσετε και τους προσωπικούς σας φόβους αναφορικά με το θέμα αυτό;

• Ποιες είναι οι θετικές επιπτώσεις της τεχνολογικής ανάπτυξης και σε ποιους τομείς τις εντοπίζετε;

• Η στάση σας απέναντι στο Διαδίκτυο και το e-mail είναι θετική ή αρνητική; Με ποια επιχειρήματα την υποστηρίζετε;

Συνοχή κειμένου

Συνεκτικότητα: νοηματική συνάφεια μεταξύ των διαφόρων μερών του κειμένου.

Συνοχή: σύνδεση όλων των γλωσσικών μερών κατά τρόπο αποτελεσματικό

Συνοχή κειμένου

(Από το Βιβλίο της Γλώσσας της Α’ Λυκείου)

Μια σειρά προτάσεων αποτελούν κείμενο μόνο εφόσον υπάρχει συνοχή μέσα στις προτάσεις και ανάμεσα σ' αυτές, όταν δηλαδή η ερμη­νεία/κατανόηση ενός στοιχείου της πρότασης εξαρτάται από την ερμηνεία κάποιου άλλου, στο οποίο αναγκαστικά καταφεύγει κανείς για μια ανάγνωση του κειμένου. Στην περίπτωση αυτή, όπως είναι φανερό «υφαίνονται» - διαπλέκονται τα νοήματα και οι προτάσεις αποτελούν ένα συνεκτικό σύνολο – κείμενο.

Τη συνοχή την πετυχαίνουμε. Όταν με τους κατάλληλους τρόπους μεταβαίνουμε φυσικά και λογικά από τη μια λέξη στην άλλη, από τη μια πρόταση στην άλλη, από τη μια περίοδο στην άλλη και από τη μια παράγραφο στην άλλη χωρίς κενά και χάσματα.

Τέτοιοι τρόποι είναι οι ακόλουθοι:

α)   η χρήση διαρθρωτικών λέξεων και εκφράσεων, που σηματοδοτούν καθαρά τις σχέσεις συνοχής (δες σχετικό Πίνακα)

β)    η επανάληψη μιας λέξης/φράσης (π.χ. ο μηνυόμενος, στο μηνυόμενο)

γ)    η παράλειψη μιας λέξης/φράσης που ήδη αναφέρθηκε (π.χ. όμως ομολόγησε, ενν. ο μηνυόμενος)

δ)    η αντικατάσταση μιας λέξης με αντωνυμία (ο οποίος = ο μηνυόμενος), με επίρρημα (στη Σοβιετική Ένωση, όπου...), με άλλη συνώνυμη λέξη (ο μηνυτής = ο ενάγων) κτλ.

ε)   η χρήση συνυπώνυμων και υπερώνυμων λέξεων (ο ταξιδιωτικός πράκτορας, ο καθηγητής, ο δικηγόρος > ο επαγγελματίας)

στ)   η χρήση του όλου και των μερών του (π.χ. προκαταβολή, υπόλοιπο > συνολική αμοιβή)

ζ) χρήση γενικότερου όρου (π.χ. φοιτητές, σπουδαστές, μαθητές > σπουδάζουσα νεολαία)

η)   η χρήση λέξεων που ανήκουν στον ίδιο χώρο και παρουσιάζουν νοηματική συγγένεια (π.χ. δραχμές, ποσό, συνολική αμοιβή).

Σημείωση

Ας σημειωθεί ότι τα όρια ανάμεσα στους τρόπους συνοχής δ, ε, στ, ζ, η είναι ελαστικά, δηλαδή η χρήση μιας λέξης/έκφρασης μπορεί να υπαχθεί σε περισσότερους από έναν τρόπους. Π.χ. οι λέξεις αμοιβή, αποδοχές, αποζημίωση, επίδομα, μισθός, σύνταξη μπορούν να χαρακτηριστούν είτε ως συνώνυμες είτε ως λέξεις από τον ίδιο χώρο με νοηματική συγγένεια.

Με τις διαρθρωτικές λέξεις συνήθως δηλώνεται: