Γλωσσική άσκηση

 

κατάληψη η [katálipsi] Ο33 :  

1α. η ενέργεια με την οποία κάποιος, με τη χρήση των όπλων, γίνεται κύριος ξένου εδάφους ή ξένης ιδιοκτησίας: Ο Xίτλερ πέτυχε την ~ των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών. ~ πλοίου από πειρατές. H ~ των συνοριακών οχυρών.  

β. αυθαίρετη ή δυναμική εγκατάσταση σε ένα χώρο, από τον οποίο αρνούμαι να απομακρυνθώ: Έγινε ~ του κτιρίου από άστεγους πρόσφυγες. Οι φοιτητές αποφάσισαν ~ της σχολής τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Έληξαν οι μαθητικές καταλήψεις. || (περιπαιχτικά) για κπ. που δεν αρκείται σε ορισμένο χώρο που του παραχωρήθηκε: Ε, σιγά, θα κάνεις ~ και στο δωμάτιό μου.  

2. η ενέργεια του καταλαμβάνω_2α, τοποθέτηση σε μια θέση, ανάληψη ενός αξιώματος με νόμιμα ή αυθαίρετα μέσα: H πολιτική αναταραχή είχε ως αποτέλεσμα την ~ της αρχής από τους στρατιωτικούς.

[λόγ. < αρχ. κατάληψις (-σις > -ση)] 

[Λεξικό Τριανταφυλλίδη]

Ενδεικτικές απαντήσεις γραπτής εξέτασης

Παραδείγματα και αναλυτική παρουσίαση στην τάξη

Α: περίληψη

Θέμα: Αυξανόμενα κρούσματα βίας στα παιδιά και στις γυναίκες.

Αναφορές σε έρευνες και σε αποτελέσματα στατιστικών στοιχείων, που αποδει­κνύουν τη βία που υφίστανται τα παιδιά σε διάφορες μορφές.

Φαινόμενα ενδοοικογενειακής βίας απέναντι σε γυναίκες.

Προβολή βίας μέσω των Μ.Μ.Ε. Αποδοχή και παθητική στάση απέναντι στη βία.

Οι άνδρες είναι πολύ πιο βίαιοι από τις γυναίκες.

Β1: Ανάπτυξη παραγράφου

Η κακοποίηση των παιδιών ενδημεί στο κοινωνικό μας σύστημα.

Οι έννοιες:

Κακοποίηση των παιδιών

Ενδημώ: α. (ιατρ.) για λοιμώδη νόσο που εμφανίζεται ως ενδημική σε ορισμένο τόπο [= εμφανίζεται τακτικά ή συνεχώς και προσβάλλει περιορισμένο αριθμό ατόμω] β. (λόγ.) μένω διαρκώς σε ορισμένο τόπο.

Κοινωνικό μας σύστημα = στην κοινωνία σήμερα

Β2:  Εντοπισμός τρόπου ανάπτυξης παραγράφου

Ο τρόπος ανάπτυξης παραγράφου είναι με παραδείγματα. Ο συγγραφέας αναφέρει παραδείγματα από την καθημερινή πραγματικότητα (βομβαρδισμοί, απαγωγές, βιασμοί και φόβοι) καθώς και το παράδειγμα της σαραντάχρονης γυναίκας).

Β3: Εντοπισμός τρόπων πειθούς. Αιτιολόγηση.

Στην 1η και 2η παράγραφο χρησιμοποιεί την επίκληση στη λογική με παράθεση τεκμηρίων, όπως αποτελέσματα έρευνας - στατιστικά στοιχεία (20%, μια επιχείρηση αστυνομίας [...] ιερωμένο», «έρευνα που έγινε το 1989 [...] έχει απειληθεί με θάνα­το»).

Στην 4η παράγραφο χρησιμοποιεί την επίκληση στο συναίσθημα με ειρωνεία («Η βία αγγίζει άλλους [. . .] οθόνη της τηλεόρασης») και συναισθηματικά φορτισμέ­νες λέξεις, όπως: τρομάζουν, βιασμός, τρομοκρατία, βασανιστήρια.

Στην τελευταία παράγραφο χρησιμοποιεί την επίκληση στην αυθεντία, αναφερόμενος στον G.P.

Β4: Συνώνυμα

ανακαλύπτουμε:   διαπιστώνουμε, βρίσκουμε

περίεργο:                   παράξενο,

τρομάζουν:              φοβούνται

υφίστανται:              δέχονται, παθαίνουν

αποστροφή:             απέχθεια

Ευχές

Καρδιὰ τοῦ χειμῶνος.

Χριστούγεννα,

Ἅις-Βασίλης,

Φῶτα.

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ και ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ

Το θάλπος* των ημερών να θωπεύει την ψυχή μας 

*Ὅταν ἔφθασαν εἰς τὸ Κάστρον καὶ εἰσῆλθον εἰς τὸν ναὸν τοῦ Χριστοῦ, τόσον θάλπος ἐθώπευσε τὴν ψυχήν των, ὥστε ἂν καὶ ἦσαν κατάκοποι, καὶ ἂν ἐνύσταζόν τινες αὐτῶν, ᾐσθάνθησαν τόσον τὴν χαρὰν τοῦ νὰ ζῶσι καὶ τοῦ νὰ ἔχωσι φθάσει αἰσίως εἰς τὸ τέρμα τῆς πορείας των, εἰς τὸν ναὸν τοῦ Κυρίου, ὥστε τοὺς ἔφυγε πᾶσα νύστα καὶ πᾶσα κόπωσις.

[Αλ. Παπαδιαμάντης, Στο Χριστό, στο Κάστρο]

Κείμενο και ασκήσεις

Ένα κείμενο και τρεις ασκήσεις

για την περίοδο των Χριστουγέννων.

Απαντήστε και τη νέα χρονιά θα σχολιάσουμε τις απαντήσεις.

«Χρόνια Πολλά».

[Κείμενο και ασκήσεις από τις Παγκύπριες Εξετάσεις]

Στον αιώνα μας είναι σημαντικό να προσδιορίσουμε τις προκλήσεις και τις εντάσεις του παρόντος, για να προτείνουμε και να υιοθετήσουμε εκπαιδευτικές στρατηγικές. Με αυτή την προοπτική, η κοινωνική συνοχή πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένας από τους στόχους της εκπαίδευσης. Η δόμηση της κοινωνικής συνοχής σήμερα σημαίνει αρχικά το σεβασμό της αξιοπρέπειας της ανθρώπινης ύπαρξης και τη δημιουργία κοινωνικών δεσμών στο όνομα της αλληλεγγύης. Γι΄ αυτό και το κράτος θεωρεί την αλληλεγγύη ως βάση και στόχο των διαφόρων μορφών πολιτικής, όπως είναι η κοινωνική πολιτική, που αποβλέπει στην παροχή βοήθειας προς τους αδύνατους ή στη μείωση των υλικών ανισοτήτων, η εκπαιδευτική πολιτική, που εξασφαλίζει την ελεύθερη πρόσβαση στις γνώσεις και δημιουργεί δυνατότητες επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων, και η πολιτιστική πολιτική, που υποστηρίζει τη δημιουργική δραστηριότητα και τη συμμετοχή στην πολιτισμική ζωή.

Στον 21ο αιώνα η αρχή “Μαθαίνω να υπάρχω” θυμίζει την πρωταρχική σημασία που πρέπει να έχει ο σεβασμός της ανθρώπινης ύπαρξης στις κοινωνικο-πολιτικές σχέσεις, στις σχέσεις ανθρώπου και φύσης, καθώς και στην αντιμετώπιση του πολιτισμού και της οικονομίας. Αναζητώντας την κατανόηση της πραγματικότητας – τόσο του ανθρώπου όσο και του κόσμου – πρέπει να γνωρίζουμε τις αλληλεξαρτήσεις που δημιουργούν την ανάγκη της αλληλεγγύης. Η κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη παρουσιάζονται στην εκπαιδευτική φιλοσοφία ως στόχοι και σκοποί αδιάσπαστα συνδεδεμένοι και σε αρμονία με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Μεταξύ των βασικών προβλημάτων που πρέπει να αντιμετωπίσει ο σύγχρονος κόσμος είναι το διαρκώς αυξανόμενο βάρος που αποκτά η έννοια του αποκλεισμού. Ανεξάρτητα από τις αιτίες τους, οι αποκλεισμοί αποτελούν μια από τις μεγάλες προκλήσεις αυτού του αιώνα και η εκπαίδευση οφείλει να τις αντιμετωπίσει. Η Διά Βίου Εκπαίδευση αντιτίθεται σ’ έναν από τους πιο οδυνηρούς αποκλεισμούς, αυτόν που οφείλεται στην έλλειψη γνώσεων. Πρόκειται για μια εκπαίδευση που επεκτείνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής και η οποία περικλείει όχι μόνο το σχολείο, αλλά και την οικογένεια, το χώρο εργασίας, τα συνδικάτα ή το στρατό και όπου είναι δυνατόν να παρέχεται μόρφωση και εκπαίδευση. Οι αλλαγές που συμβαίνουν στις τεχνολογίες της πληροφορικής και της επικοινωνίας αυξάνουν τον κίνδυνο αυτής της μορφής αποκλεισμού και προσδίδουν στην εκπαίδευση σημαντικό ρόλο. Γι΄ αυτό όλες οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις πρέπει να επιχειρούνται με πλήρη συνείδηση των κινδύνων αποκλεισμού και με μέριμνα να διαφυλαχθεί η κοινωνική συνοχή.

Αν η εκπαίδευση θέλει να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην πάλη ενάντια στον αποκλεισμό όλων όσοι για κοινωνικο-οικονομικούς ή πολιτισμικούς λόγους βρίσκονται στο περιθώριο των σύγχρονων κοινωνιών, ο ρόλος της γίνεται ακόμη πιο σημαντικός όσον αφορά την ενσωμάτωση των μειονοτήτων στην κοινωνία. Για να αλλάξουμε τη συνολική στάση απέναντι στη διαφορετικότητα, θα πρέπει να οραματιστούμε μια εκπαιδευτική προσπάθεια όλων των φορέων (κράτους, κοινωνίας, ΜΜΕ, θρησκευτικών κοινοτήτων, γονέων και οργανώσεων), αλλά πάνω απ΄ όλα των ίδιων των σχολείων. Η διδασκαλία της Ιστορίας και των Κοινωνικών Επιστημών, αλλά και κάθε μορφή εκπαίδευσης, πρέπει να διαμορφώνουν στους νέους πνεύμα πολιτισμικής ανεκτικότητας και διαλόγου. Έτσι, η νόμιμη διαφύλαξη των παραδόσεων και η διατήρηση της συλλογικής ταυτότητας δε θα θεωρηθούν ποτέ αντίθετες προς το πνεύμα της αδελφικότητας, της αλληλεγγύης και της κοινωνικής συνοχής.

Bronislaw Geremek, «Συνοχή, Αλληλεγγύη και Αποκλεισμός» (διασκευή),  Εκπαίδευση, ο θησαυρός που κλείνει μέσα της  (΄Εκθεση της Διεθνούς Επιτροπής της UNESCO για την εκπαίδευση στον 21ο αιώνα)

Ασκήσεις

1. Να γράψετε περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις.
2. Η πρώτη παράγραφος αναπτύσσεται με συνδυασμό μεθόδων. Να εντοπίσετε δύο από τις μεθόδους ανάπτυξης της παραγράφου και να δικαιολογήσετε την απάντησή σας
3. Ποια συλλογιστική πορεία ακολουθείται στον παρακάτω συλλογισμό; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

Προκείμενες:

Η κοινωνική συνοχή είναι στόχος της εκπαίδευσης.

Ο σεβασμός της ανθρώπινης ύπαρξης είναι στοιχείο της  κοινωνικής συνοχής.

Συμπέρασμα:

Ο σεβασμός της ανθρώπινης ύπαρξης είναι στόχος της  εκπαίδευσης.

Κοινωνικός Κομφορμισμός

Κοινωνικός Κομφορμισμός - Κοινή Γνώμη

Συγκέντρωση και επιμέλεια υλικού από τη μαθήτρια του Γ3

Γωγώ Φ.

ΚΚ_ΓΦ