Υπολογιστές - Διαδίκτυο

Ο μαθητής Δημήτρης Ζ. 

προτείνει υλικό 

για τους υπολογιστές και το διαδίκτυο:

Επισκεφτείτε το προτεινόμενο ιστολόγιο: 

Ομάδα - άτομο - μαζοποίηση

Κείμενο μαθήτριας που γράφτηκε στην τάξη, στο δίωρο της «Έκθεσης» και χρησιμοποιήθηκε ως «κείμενο εργασίας» για την παραγωγή λόγου.

Ομάδα και άτομο

της Σήλιας Β.

 Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, ό άνθρωπος είναι «ον κοινωνικό». Έχει δηλαδή την ψυχική ανάγκη να συναναστρέφεται άτομα, να ανταλλάσει ιδέες, απόψεις, συναισθήματα και γενικότερα να συνομιλεί με τον συνάνθρωπό του. Και αυτό δεν το υπερασπίζεται κανένας θεσμός περισσότερο από αυτόν της κοινωνικής ομάδας. Εκεί το κάθε άτομο αποκτά μια ταυτότητα, νιώθει ότι ανήκει κάπου, έχει την «αίσθηση του εμείς». Ο θετικός λοιπόν ρόλος της ομάδας σε ατομικό επίπεδο είναι αδιαμφισβήτητος. Εντούτοις ελλοχεύει ο κίνδυνος της μαζοποίησης.

Ο ρόλος της ομάδας είναι χαρακτηριστικός στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του κάθε ατόμου. Ενταγμένο μέσα σε αυτήν, αισθάνεται ασφάλεια. «Κάνει ό,τι κάνουν και οι άλλοι, ανήκει κάπου, δε φοβάται μήπως απομονωθεί, μην απορριφθεί». Ιδιαίτερα ο κάθε νέος, έχοντας εύπλαστο χαρακτήρα, επηρεάζεται εύκολα από τους συνανθρώπους του και επιδιώκει την ένταξή του σε ομάδες προκειμένου να ολοκληρωθεί. Η ολοκλήρωση αυτή γίνεται άμεσα. Ο καθένας μαθαίνει να προσαρμόζει τη συμπεριφορά του, τις ενέργειες, τις πράξεις του σε συνάρτηση με τις επιθυμίες και τα «θέλω» των γύρω του. Σέβεται την προσωπικότητα και τα δικαιώματα των άλλων, ενώ υπερασπίζεται τα δικά του. Βοηθάει, συμπαραστέκεται, συνεργάζεται, συναγωνίζεται, αισθάνεται χρήσιμος. Παράλληλα αποκτά υποχρεώσεις, εργάζεται για το καλό του συνόλου, για έναν κοινό στόχο. Ειδικά σε εποχές ρευστότητας, χωρίς σαφείς προσανατολισμούς και σημεία αναφοράς, η ύπαρξη ενός κοινού στόχου είναι πολύτιμη.

Βέβαια, η ένταξη των ατόμων σε ομάδες βοηθάει πολύ και ολόκληρο το κοινωνικό σύνολο. Πιο συγκεκριμένα, ειδικά στις σύγχρονες δημοκρατικές κοινωνίες, οι ομάδες βοηθούν την εύρυθμη λειτουργία τους προστατεύοντας τη Δημοκρατία. Γιατί η Δημοκρατία είναι το πολίτευμα που στηρίζει τη δύναμη και την ομορφιά του στη συμμετοχή όλων των πολιτών στα κοινά. «Αν δεν καώ εγώ, ένα δεν καείς εσύ, πώς θα γίνουν τα σκοτάδια φως» υποστηρίζει ένας διάσημος ποιητής, επιθυμώντας να υπογραμμίσει την αξία της συμμετοχής όλων των πολιτών στην αντιμετώπιση των κοινών προβλημάτων. Αυτή η συμμετοχή προϋποθέτει ο κάθε πολίτης να είναι ενημερωμένος, να έχει μια ολοκληρωμένη άποψη. Και αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί πουθενά αλλού καλύτερα, παρά στους κόλπους της κοινωνικής ομάδας. Εκεί τα άτομα μέσα από το διάλογο, την αντιπαράθεση απόψεων επιδιώκουν μια όσο το δυνατόν καλύτερη προσέγγιση της αλήθειας. Παράλληλα, καθώς δρουν σε ομάδες, βελτιώνονται και γίνονται ηθικά και πνευματικά καλύτερα, πιο δημιουργικά και με περισσότερη όρεξη. Δεδομένου λοιπόν του ότι οι πολίτες αποτελούν τον «καθρέφτη» της κάθε κοινωνίας, ανάλογη είναι και η πρόοδος που σημειώνει η κοινωνία στην αντίστοιχη περίπτωση.

Μολονότι λοιπόν η ομάδα έχει πολλά πλεονεκτήματα τόσο για το άτομο, όσο και για την κοινωνία, δεν παύει να εγκυμονεί ο κίνδυνος της μαζοποίησης. Μέσα σε ένα κοινωνικό σύνολο και καθώς το κάθε άτομο υιοθετεί όλο και περισσότερα από τα χαρακτηριστικά του, αρχίζει και ομογενοποιείται, να παύει να διαφέρει, να χάνει την προσωπική του ταυτότητα. Τείνει να μετατραπεί σε ένα «μόριο» μιας «υπό επεξεργασίαν μάζας» που μπορεί εύκολα να αντικατασταθεί, χωρίς να διαφέρει σε τίποτα από τα υπόλοιπα. Βέβαια, η αποδοχή του νέου και η υιοθέτηση του καλύτερου μέσα από την ένταξη σε μια ομάδα δεν είναι κατακριτέα, αντίθετα βελτιώνει και εξελίσσει τη ζωή του κάθε ατόμου. Αρκεί όμως οτιδήποτε το διαφορετικό να μη γίνεται άκριτα δεκτό ως καλύτερο και να μη μετατρέπεται σε αντικείμενο δουλικής μίμησης. Ο καθένας ως μέλος ενός συνόλου, οφείλει να είναι ανοικτός στο καινούργιο, αλλά να το επεξεργάζεται και να το προσαρμόζει στη δική του προσωπική ιδιαιτερότητα, την οποία χρειάζεται να διαφυλάξει ως «κόρην οφθαλμού». Διαφορετικά, παραμονεύει η μαζοποίηση, η αλλοτρίωση, η εξαφάνιση.

Απέναντι επομένως στη δολιότητα των σύγχρονων μηχανισμών εξανδραποδισμού και μαζοποίησής του, το άτομο δεν έχει να αντιπαραθέσει παρά μόνο την ευψυχία του και τη διαρκή πνευματική του εγρήγορση. Η ευψυχία είναι το θάρρος και η ψυχική δύναμη με την οποία οφείλει να είναι οπλισμένος ο καθένας, προκειμένου να μην παρασύρεται στα πλαίσια της ομάδας στην οποία ανήκει. Σημαντική βέβαια είναι και η κριτική ικανότητα. Θέτοντας στη διαδικασία της κριτικής κάθε προβαλλόμενη ιδέα ή πεποίθηση, μπορεί να υπερασπίσει την πνευματική ακεραιότητά του. Η ουσιαστική παιδεία μπορεί, όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση να αποτελέσει την «ασπίδα» που θα τον προστατεύσει. Γιατί η παιδεία δεν είναι μία απλή χρησιμοθηρική λειτουργία, ένα κοινό επαγγελματικό εφόδιο. Είναι μια ευρύτερη κοινωνική λειτουργία, που πέρα από τις αναγκαίες γνώσεις προωθεί τη γύμναση του στοχασμού και την αναγωγή της ψυχής σε υψηλότερες βαθμίδες, ώστε να ενταχθεί ως ολοκληρωμένη προσωπικότητα στο κοινωνικό σύνολο. Μια προσωπικότητα που δεν κινδυνεύει να αλλοτριωθεί, να μαζοποιηθεί ή να χάσει τις ιδιαιτερότητές της.

Συνοψίζοντας, αξίζει το σύνολο των πολιτών να συνειδητοποιήσουν την αξία της ένταξής τους σε μία κοινωνική ομάδα. Γιατί μόνο όταν ο καθένας λειτουργεί ως ομάδα και όχι ως μονάδα, μπορεί η κοινωνία να ελπίζει σε ένα καλύτερο αύριο.                                                                      [λ. 752]

Σχολείο και αρχαία μνημεία

Μπορεί το σχολείο να βελτιώσει τη σχέση των μαθητών με τα αρχαιολογικά μνημεία;
της μαθήτριας Σήλιας Β.

• Σύνδεση της διδασκαλίας των μνημείων με άλλα μαθήματα, όπως για παράδειγμα την ιστορία, τα αρχαία ελληνικά, τη γεωμετρία, την τέχνη. Από τη διαφορετική οπτική γωνία κάθε μαθήματος, θα αναδειχθούν οι διαφορετικές πτυχές των μνημείων, αλλά και του ίδιου του πολιτισμού. Έτσι, θα αποκτήσουν οι μαθητές σφαιρική και ολοκληρωμένη άποψη τόσο γι’ αυτά, όσο και για τον πολιτισμό στον οποίο ανήκουν και εκφράζουν.

• Χρειάζεται να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στον τρόπο με τον οποίο θα γίνει η προσέγγιση και η επίσκεψη των μνημείων. Δηλαδή απαιτείται να είναι οργανωμένη και προετοιμασμένη. Οι μαθητές θα ήταν καλό να έχουν ήδη κάνει έρευνες και εργασίες, ώστε να γνωρίζουν ήδη καλά τα μνημεία, έχοντας συγκεντρώσει στοιχεία όπως το πότε δημιουργήθηκαν, για ποιο σκοπό, από ποιους, εντάσσοντάς τα στην αντίστοιχη ιστορική περίοδο. Έτσι η επίσκεψη σε αυτά θα αποτελεί ένα κίνητρο για έρευνα και μάθηση.

• Στα πλαίσια του μαθήματος της Ιστορίας, οι μαθητές μπορούν να χωριστούν σε ομάδες και να αναλάβουν να συγκεντρώσουν υλικό και να πραγματοποιήσουν μια εργασία με τίτλο «Τα μνημεία του τόπου μου». Εξάλλου, η Ελλάδα έχει μακραίωνη πολιτιστική παράδοση. Ίχνη της πολιτιστικής πορείας της στο χρόνο, δηλαδή μνημεία, βρίσκονται διάσπαρτα σε κάθε γωνιά της ελληνικής γης. Έτσι, η κάθε περιοχή, η κάθε πόλη και το κάθε χωριό έχει να αναδείξει πολυάριθμα μνημεία, όπως ναούς, αγάλματα, τάφους, επιτύμβιες στήλες, ανάκτορα, θέατρα, αψίδες, υδραγωγεία (ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα), ή ακόμα εκκλησίες, μοναστήρια, ψηφιδωτά (βυζαντινή περίοδος) και νεοκλασικά κτίρια, γεφύρια, μύλους (νεότερη ιστορία). Αφού ολοκληρωθεί η έρευνα και παρουσιαστεί το υλικό, μπορεί να διοργανωθεί επίσκεψη των μαθητών στις αντίστοιχες περιοχές.

• Σε πανελλήνιο επίπεδο, αποτελεσματική θα ήταν η πρόταση να υιοθετούνται και να αναδεικνύονται από σχολεία, μνημεία «υποβαθμισμένα» και άγνωστα στο ευρύ κοινό. Με αυτόν τον τρόπο, χιλιάδες μνημεία σε κάθε γωνιά της ελληνικής γης θα τεθούν υπό την προστασία και τη φροντίδα των νέων και δεκάδες χιλιάδες ελληνόπουλα θα γνωρίσουν άμεσα τον πολιτισμό και την ιστορία της ιδιαίτερης και της μεγάλης πατρίδας τους.

• Προκειμένου να αναπτυχθεί πνεύμα σεβασμού και αναγνώρισης της αξίας που έχει ο πολιτισμός κάθε έθνους, χρήσιμη θα ήταν και η ιδέα πραγματοποίησης πολιτιστικών ανταλλαγών με γειτονικές χώρες και χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με αμοιβαίες επισκέψεις και ξεναγήσεις σε μνημεία κάθε χώρας, θα αναδειχθούν οι κοινές αξίες που ενώνουν τους ανθρώπους, όπως η ειρήνη, ο αλληλοσεβασμός, το κάλλος, η αλληλεγγύη και θα καταδειχθούν οι βανδαλισμοί που προκαλούν η μισαλλοδοξία, ο φανατισμός και ο πόλεμος. Εξάλλου, καθώς κάποιος μελετά μνημεία και στοιχεία πολιτισμού άλλων χωρών, μαθαίνει και κατανοεί καλύτερα το δικό του, μέσα από τη σύγκριση και την αντιπαράθεση στοιχείων.

Τεχνολογία

Τεχνολογία

Οι μαθητές σημειώνουν:

Η αναγκαιότητα της τεχνολογίας στη ζωή του ανθρώπου

• Ανακούφιση ατόμων με ειδικές ανάγκες
• Ανάπτυξη εμπορίου
• Ανάπτυξη επιστημονικών κλάδων
• Ανάπτυξη τεχνών
• Ασφάλεια και προστασία ανθρώπου
• Βελτίωση βιοτικού επιπέδου
• Βελτίωση εκπαιδευτικών μέσων
• Βελτίωση συνθηκών εργασίας
• Διευκόλυνση επικοινωνιών
• Εξοικονόμηση χρόνου και ενέργειας
• Ευκολία στις μετακινήσεις
• Κάλυψη ανθρώπινων αναγκών (ενημέρωσης, διασκέδασης…)

Κίνδυνοι που ενδέχεται να προκύψουν από τη λανθασμένη χρήση ή την κατάχρηση της τεχνολογίας

• Ανάπτυξη εικονικής πραγματικότητας….
• Ανάπτυξη τεχνολογικού ρατσισμού
• Αποξένωση ανθρώπων
• Εκμετάλλευση ανθρώπων
• Καταστροφή φυσικού περιβάλλοντος
• Κίνδυνοι για την προσωπική - ιδιωτική ζωή των ανθρώπων
• Παθητικότητα - Απολιτικοποίηση
• Πυρηνικός αφανισμός
• Υπερβολική εξάρτηση του ανθρώπου από τεχνολογία

...εμείς τις ζωγραφίζουμε κιόλας!

Έκθεση 3η

 

Ανάγνωση βιβλίων

 

Τα βιβλία αλλάζουν το μυαλό

Φαφούτη Λαλίνα, εφ. ΤΟ ΒΗΜΑ 
 http://www.tovima.gr/science/article/?aid=556993

Η ανάγνωση ενός συναρπαστικού μυθιστορήματος προκαλεί μεταβολές σε δίκτυα του εγκεφάλου

Λέμε συχνά ότι ένα καλό βιβλίο ανοίγει το μυαλό. Τώρα οι επιστήμονες διαπιστώνουν ότι μπορεί και να το αλλάξει. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Έμορι ανακάλυψαν ότι η ανάγνωση ενός μυθιστορήματος προκαλεί βιολογικές μεταβολές στον εγκέφαλο, οι οποίες μάλιστα παραμένουν για διάστημα μερικών ημερών. Η ανακάλυψη υποδηλώνει ότι τα βιβλία που διαβάζουμε μας επηρεάζουν βαθύτερα από ό,τι ίσως νομίζαμε και ενδεχομένως ενισχύουν τις γνωσιακές μας ικανότητες. Περαιτέρω μελέτες θα δείξουν σε ποιον βαθμό συμβαίνει κάτι τέτοιο, όπως και αν τα αποτελέσματα είναι διαφορετικά ανάλογα με το είδος του αναγνώσματος.

Ιστορίες που μας σημαδεύουν

«Οι ιστορίες διαμορφώνουν τη ζωή μας και σε ορισμένες περιπτώσεις καθορίζουν ένα άτομο» σημειώνει ο νευροεπιστήμονας Γκρέγκορι Μπερνς, διευθυντής του Κέντρου Νευροπολιτικής του Πανεπιστημίου Εμορι στην Ατλάντα των Ηνωμένων Πολιτειών και επικεφαλής της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Brain Connectivity». «Θέλουμε να κατανοήσουμε πώς οι ιστορίες μπαίνουν στον εγκέφαλό μας και τι κάνουν σε αυτόν».

Προηγούμενες μελέτες έχουν εντοπίσει δίκτυα του εγκεφάλου τα οποία σχετίζονται με την ανάγνωση ιστοριών, οι περισσότερες όμως είχαν εστιάσει το ενδιαφέρον τους στις διεργασίες που συντελούνται τη στιγμή που διαβάζουμε μια ιστορία, και συγκεκριμένα «μικρά» διηγήματα. Οι ερευνητές του Έμορι θέλησαν να διερευνήσουν τι συμβαίνει στον εγκέφαλο μετά την ανάγνωση ενός μυθιστορήματος - κατά πόσον δηλαδή μια ιστορία που μπορεί να μας συναρπάσει αφήνει και «πραγματικά» σημάδια επηρεάζοντας μακροπρόθεσμα τα δίκτυά του.

Για να το επιτύχουν ζήτησαν από 21 φοιτητές να διαβάσουν ένα βιβλίο, το ιστορικό μυθιστόρημα «Πομπηία» του Ρόμπερτ Χάρις, το οποίο εκτυλίσσεται στην εποχή της καταστροφής της αρχαίας ρωμαϊκής πόλης από την έκρηξη του Βεζούβιου. «Η ιστορία ακολουθεί έναν πρωταγωνιστή ο οποίος βρίσκεται έξω από την πόλη της Πομπηίας και παρατηρεί καπνό και παράξενη δραστηριότητα γύρω από το ηφαίστειο» εξηγεί ο δρ Μπερνς. «Προσπαθεί να φθάσει εγκαίρως στην Πομπηία για να σώσει τη γυναίκα που αγαπά. Εν τω μεταξύ το ηφαίστειο εξακολουθεί να σιγοβράζει αλλά κανείς στην πόλη δεν αναγνωρίζει τα σημάδια». Το βιβλίο «κρατάει» τον αναγνώστη και αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο επελέγη από τους επιστήμονες. «Παρουσιάζει ιστορικά γεγονότα με έναν φανταστικό και δραματικό τρόπο» λέει ο δρ Μπερνς. «Ήταν σημαντικό για εμάς το βιβλίο να έχει δυνατή πλοκή».

Ανάγνωση και τομογράφος

Προτού ξεκινήσει η ανάγνωση της «Πομπηίας» οι εθελοντές εξετάστηκαν επί πέντε ημέρες με την τεχνική της λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI) ενώ διάβαζαν κάποιο κείμενο. Στη συνέχεια, και επί εννέα ημέρες, οι επιστήμονες τους ζήτησαν να διαβάζουν κάθε βράδυ 30 σελίδες από το μυθιστόρημα και το επόμενο πρωί τους εξέταζαν ξανά στον τομογράφο ενώ δεν διάβαζαν, αφού προηγουμένως τους είχαν κάνει ένα κουίζ προκειμένου να διαπιστώσουν αν πραγματικά είχαν διαβάσει το συγκεκριμένο απόσπασμα. Αφού ολοκληρώθηκε η ανάγνωση των εννέα αποσπασμάτων οι εθελοντές εξετάστηκαν επί πέντε ημέρες στον τομογράφο χωρίς πλέον να διαβάζουν το βιβλίο.

Οι επιστήμονες είδαν ότι η ανάγνωση του μυθιστορήματος προκάλεσε μεταβολές στη συνδεσιμότητα στον αριστερό κροταφικό φλοιό, ο οποίος σχετίζεται με τη γλώσσα, και στον κινητικό φλοιό. Οι νευρώνες του κινητικού φλοιού θεωρείται ότι βοηθούν τον εγκέφαλο να φαντάζεται ότι κάνει κάτι το οποίο στην πραγματικότητα δεν κάνει - αν π.χ. κάποιος φαντάζεται ότι σηκώνει το χέρι του ενεργοποιούνται νευρώνες στην περιοχή που σχετίζεται με την πραγματική κίνηση του χεριού.

Μπαίνοντας στο σώμα ενός άλλου

«Οι νευρωνικές μεταβολές που παρατηρήσαμε στα συστήματα που συνδέονται με την κίνηση και τις αισθήσεις υποδηλώνουν ότι το να διαβάζουμε ένα μυθιστόρημα μπορεί να μας βάλει μέσα στο σώμα του πρωταγωνιστή» εξήγησε ο δρ Μπερνς. «Ξέραμε ήδη ότι οι καλές ιστορίες μπορούν να μας βάλουν στη θέση κάποιου άλλου με τη μεταφορική έννοια. Τώρα βλέπουμε ότι αυτό γίνεται και βιολογικά».

Το γεγονός ότι οι μεταβολές στον εγκέφαλο παρατηρήθηκαν και επί πέντε ημέρες μετά το τέλος της ανάγνωσης αποδεικνύει για τον νευροεπιστήμονα ότι δεν πρόκειται για μια στιγμιαία αντίδραση του εγκεφάλου αλλά για μια επίδραση με διάρκεια. Άλλοι ερευνητές ωστόσο επισημαίνουν ότι, αν και ενδιαφέροντα, τα αποτελέσματα προέρχονται από ένα μικρό δείγμα εθελοντών και θεωρούν ότι περαιτέρω μελέτες απαιτούνται για να δείξουν κατά πόσο η ανάγνωση επιφέρει πραγματικά διαρκείς αλλαγές βελτιώνοντας τις γνωσιακές επιδόσεις καθώς και αν το είδος του κάθε αναγνώσματος - αν λ.χ. δεν είναι μυθιστόρημα αλλά δοκίμιο ή ποίημα - επιδρά με διαφορετικό τρόπο.

Ευχές

Καλά Χριστούγεννα